actualiteit

Grandyk

Het project buitendijkse kweldergebied ten oosten van de Veerdam in Holwerd is klaar.

Met dit project wil Staatsbosbeheer de natuurlijke dynamiek zoals getijdewerking en het aanslibben van gronddeeltjes op de gehele kwelder stimuleren.
De aanwezige zomerdijkisverlaagd zodat de kwelder weer kan overstromen bij hoogwater.
Daarnaast richt het project zich op het verbeteren van het begrazingsbeheer en ontwikkeling van karakteristieke wadnatuur. Nabij de Grandyk is een plas met een eilandje dat broedmogelijkheden biedt aan wadvogels als scholekster en kluut. Verder zijn er voorzieningen voor de begrazing, zoals een drinkwaterput voor vee en vangkralen.




 

 

Nieuwe wadpost

De kwelder bij Holwerd is een uitgelezen plek voor natuurliefhebbers om te genieten van de rust en weidsheid van het Waddengebied.
Vanaf de weg is het mogelijk om wad- en kustvogels te bekijken bij de vogelplas en op de zomerdijk is een struinpad.
Via een aantal bruggetjes over de kreken kan men over de kwelder wandelen. Het pad sluit tevens aan op het Ommetje Holwerd, één van wensen van de dorpsbewoners in Holwerd.
Ook is er een nieuwe wadpost op de kwelder geplaatst. Vanaf dit verhoogde uitkijkpunt kan de bezoeker straks de Waddenzee goed overzien. Een prachtige plek om vogels te spotten.

Vrijwilligers van de Noordhoren zijn er geweest en hebben er gewandeld samen met Henk-Jan van staatsbosbeheer. Tot ieders verbasing hebben we sporen van hertjes gevonden. Een paar dagen later zijn er hertjes gespot. Ook deze dieren hebben dit mooie stukje natuur gevonden.

 
 

     

 Naar het zich nauwelijks laat aanzien, krabbelen er babykrabbetjes in de wadden-slikbak. Twee medewerkers van De Noordhoren beweren bij hoog en laag sámen tenminste één met eigen ogen gezien te hebben. Ja ja. Het kàn wel, het wijfje draagt de eitjes "enkele maanden" bij zich tot deze uitkomen en de verschillende zoea-stadia doorlopen. Op de foto de zoea-larve van de strandkrab. Ach... mét babykrabbetjes, al dan niet 'eigen kweek', is de wadden-slikbak een wondertje. Omdat de Waddenzee een wonder is. (foto: Wikipedia)

 

 

Gevonden: een klein,slijmerig en bol visje met rijen stompe stekels die van kop naar staart lopen.
De officiële naam is snotolf.maar deze vis wordt ook wel strontvreter genoemd.
Bijzonder aan de snotolf is dat ze geen schubben hebben maar beenplaten. Ook zijn de buikvinnen samengegroeid tot een zuignap zodat ze zich makkelijk aan harde en gladde oppervlaktes kunnen vastzuigen. Omdat ze er zo bijzonder uitzien kun je je haast niet vergissen wanneer je een snotolf vangt.

Bij ons zwemt een snotolf in het aquarium een leuk, nog klein visje want ze kunnen 60 cm worden. Deze eet garnalen en bekijkt op zijn gemak de bezoekers die langs komen lopen. We zoeken nog een leuke naam voor dit visje.


     

Vanaf zo'n 10.000 jaar geleden waren er momenten van veel plantengroei, gevolgd door flinke overstromingen waardoor de planten doodgingen. Op die manier zijn er veengebieden ontstaan, die telkens lagen slik over zich heen kregen tijdens overstromingen, waarop zich nieuwe kwelders met planten ontwikkelden. Door de uitmonding van rivieren en de instroming van zeewater werden slikken en kwelders doorklieft met geulen. Het 'wad-moeras' werd de Waddenzee." (uit: www.waddensea-worldheritage.org, foto: www.ecomare.nl)


 

Zoekplaatje, het is soms even zoeken naar de platvissen in het zeeaquarium
Een tarbot kan net als een kameleon zijn kleur aanpassen aan de ondergrond zodat ze haast niet te zien zijn. Maar als ze eten krijgen dan zwemt de tarbot heel sierlijk omhoog.
Ze zijn wel heel snel als het er op aankomt om als eerste bij een lekker hapje te zijn.
Rechts op de foto zie je een tong en de vis links is een tarbot. Onze grootste tarbot is bijna 40 cm. Te bewonderen in De Noordhoren.



     

 Hieronder een foto van sowieso een noordhoren, een 'grote' roofslak die alleen voorkomt in de Noordzee en vergelijkbaar uniek èn kwetsbaar is als het waddengebied. Er heerst onder schelp- en fossielliefhebbers enige onduidelijkheid over wie precies welke noordhoren is. Er zijn slanke, rechts-, linksdraaiende en gekielde noordhorens. Die laatste is zeer zeldzaam en te bewonderen in Olga's schelpenvitrine. Wat zou De Noordhoren zijn zonder een gekielde noordhoren? (foto: www.fossiel.net/forums/viewtopic.php?TopicID=15357)


 

 Eerder hier een plan uit 1965 met twee dammen tussen Noord-Friesland en Ameland, onderstaande kaart uit 1879 toont de dam tussen Holwerd en Ameland en twee 'nieuwe' dammen. Deze kaart van de 'Maatschappij tot Landaanwinning' kwam uit de koker van jonkheer Teding van Berkhout. De Waddenzee zelf stak er een stokje voor. In 1881 sloeg een zware najaarsstorm gaten in Van Berkhout's dam, een half jaar later maakte een zware voorjaarsstorm het karwei af... de jonkheer gaf zich gewonnen. (kaart: www.frieskaartenkabinet.nl/nl/fries-kaartenkabinet/00990)

     

 Zo strak als een biljartlaken, dankzij buurman Hessel. Vrijdag kwam hij aanrijden, zwaaide en maaide. Ik was gewaarschuwd en zwaaide enthousiast terug. Zonder ook maar iemand voor het hoofd te willen stoten: de medewerkers van De Noordhoren hebben iets met het Wad, met eb en vloed, met krabbetjes. Niet met gras, of met het maaien daarvan. "Kopje koffie?" vroeg ik. Hessel trok z'n klompen en z'n overall uit. Binnen bleek een bezoeker een kennis uit Blije te zijn die hij al 'n tijdje niet had gesproken. Bijkletsen dus. Hessel bedankt.


      

 "Hier wordt land gewonnen, hier wordt land gevormd. Op de droogvallende ribbels maakt de wind kleine duinen met helmgras als anker; één van de moedigste plantjes van onze planeet. Zoet water uit regen op een bodem van slik, van zand. Geulen worden kwelders, kwelders worden groene weilanden in een landschap van grijs, bruin, oker, blauw en wit. Een landschap met schuil- en broedplaatsen." Een vertaling van de begeleidende tekst bij deze prachtige video:
www.facebook.com/WeLoveEarth.org/videos/406846409490505. (foto: We Love Earth)

     

 Eind mei bezochten Katinka en Rosanne van ACSI FreeLife Magazine De Noordhoren: "De geur van verf verraadt dat het nieuw is. 'We zijn pas open sinds 9 april', vertelt Maja Geluk. Zij is een van de vrijwilligers die het project initieerde. 'Ik kreeg een kleindochter en besefte dat ik ons erfgoed door wil geven. Er was nog geen informatiecentrum gericht op de Waddenzee, dus zag ik een behoefte.'" Download onderstaande foto wanneer de tekst niet goed leesbaar is. ACSI FreeLife 5-2016, met daarin dit artikel, kost € 5,95 via www.acsifreelife.nl/reizen/wad-mooi.

 

Met de auto? Er zijn vier parkeerplaatsen rond De Noordhoren. Vlak naast het waddenbelevingscentrum het parkeerterreintje van 't Sintrum. In het centrum van het dorp ligt, naast 'De Coop', een parkeerplaats die vooral 's zondags leeg is. In het noorden, aan de rand van het dorp, naast De Ynset en Sportpark De Morgenzon, bevindt zich een groot terrein waar ook plaats is voor bussen met met name toeristen uit het Verre Oosten. In het zuiden, aan de weg van Dokkum naar Holwerd, is bij het oude treinstation ook ruimte om de auto te parkeren.

     

Tijdens de laatste ijstijd werd veel zand in de richting van de Nederlandse, Duitse en Deense kust geblazen. Zo'n 10.000 jaar geleden begon de temperatuur weer te stijgens. Smeltwater vanuit het noorden en gezwollen rivieren beukten tegen de drooggevallen kust die toen bestond uit een vrijwel aaneengesloten duinenrij, de strandwal. Achter die strandwal bevonden zich grote moerassen. De strandwallen braken in stukken door de druk van de stroming en de geulen werden groter en langer." (uit: www.waddensea-worldheritage.org)


 

 Een veldje met 100.000 bloemen langs de weg naar Ameland, vlak voordat de Grândyk over de Nieuwe Zeedijk gaat. In april 2015 werden twee agrarische natuurverenigingen één: het Agrarisch Collectief Waadrâne. Met o.a. deze "kruidenrijke akkerrand" als zichtbaar resultaat. Omdat het vaak wordt gefotografeerd, is nu een 'lege lijst' geplaatst: "Maak een mooie foto en een toepasselijke slogan en deel deze op Facebook. De beste inzending wordt beloond met een fleurige prijs!" (zie www.waadrane.frl, foto: Gerben Geert Patrouilje / Beleef Holwerd)

     




De zeeaquarium wordt goed in de gaten gehouden. Zo wordt het water gecontroleerd op zoutgehalte, fosfaten,nitraten en de temperatuur wordt regelmatig gemeten. Het zeewater wordt door het aquariumteam regelmatig ververst. Dit is veel werk.Zo wordt geprobeerd om de waterkwaliteit optimaal te houden voor de vissen. Helaas gaat er ook bij ons wel eens een visje dood en verdwijnt dan in de vriezer om als voer te eindigen voor de tarbot. Gelukkig blijven de meeste vissen gewoon rondzwemmen en daar zijn we best trots op.

 

Bacteriën, virussen, eencellige algen en microscopisch kleine diertjes zijn allemaal piepklein maar hebben verder weinig met elkaar gemeen. Hoe klein ze ook zijn , ze spelen een grote rol op aarde. Micro-organismen hebben de grootste invloed op het zuurstofgehalte in de lucht en de zee. Het zijn de belangrijkste opruimers in de natuur: Ze breken dode planten en dieren af tot opnieuw bruikbare bouwstoffen, zowel in de zee en op het land.
In de Noordhoren staan microscopen waar je ook het kleinste leven van de Waddenzee kunt bewonderen.
De noordhoren is open op woensdagmiddag vrijdagmiddag zaterdagmiddag en zondagmiddag van 13.00 uur tot 17.00 uur

     

 Rijkewaddenzee: "De bemanning van de Asterias heeft tijdens het uitvoeren van een mosselbemonsterings-
programma in de Waddenzee een bijzondere ontdekking gedaan. Ze vond, in een mandje met mosselen, honderden eitjes van de zeekat. Voor Nico Laros was de vondst een grote verassing. 'In de ruim 30 jaar dat ik werk op de Waddenzee heb ik dit nog nooit gezien. Ze zitten natuurlijk in de Noordzee en je weet dat ze in de Oosterschelde voorkomen. Maar eieren van deze inktvis in de Waddenzee? Nee.'" (foto: www.rijkewaddenzee.nl)

 

 Op de Engelsmanplaat, tussen Ameland en Schier-
monnikoog, staat een nieuwe wadpost, een vogelwachtershut op palen. Oosterhof Holman: "Tijdens het broedseizoen nemen twee vogelwachters hun intrek in de wadpost om de vogels te tellen, bezoekers te informeren en erop toe te zien dat de vogels rust krijgen. De nieuwe vogelwachterspost is ruimer, ook hoeft men nu niet meer bijna een kilometer te lopen om op de plaats van bestemming te komen." (uit: www.oosterhof-holman.nl/…/uniek-project-brengt-oosterhof-ho…, via Over 't Wad, foto: Hans den Hartog)

     

wo 27 jul  Vanaf 8 maart 2016 wordt iedere dag een verhaaltje op de Facebook-pagina van De Noorhoren gepost, dit is de 144e. Soms over de geschiedenis van de kerk waar De Noordhoren te vinden is, soms over Holwerd, vaak over het Wad en het meest over de gebeurtenissen in of over de boeiende bewoners van De Noordhoren. Om die verhaaltjes te kunnen lezen, was een Facebook-account noodzakelijk. Vanaf vandaag staan ze ook hier. Voor wie dagelijks op de hoogte wil blijven zònder Facebook: ga naar deze site en klik op [Nieuw].


 

do 28 jul  In 1920 kocht de Gereformeerde Kerk aan de Fiskwei dit, in 1895 door Berend Jan van Eldik gebouwd, mechanisch pijporgel met acht stemmen. In 1934 werd het orgel door Holtman & Leemhuis verhuisd naar 'de nieuwe kerk' aan de Elbasterwei (zie foto). Vanaf 1953 werd het vooral bespeeld door Lieuwe Reitsma, een zeer muzikale boer aan de Medwert. In 1960 werd het afgebroken en vervangen door het elektrische orgel dat in De Noordhoren nog wel te zién, maar niet meer te horen is: het klavier is 'weg'. Lieuwe: "Geen idee waar het is."


     

 Jurre Van den Berg in De Volkskrant: "Wie hier scheep gaat weet: het wad geeft, het wad neemt. En laat zich moeilijk temmen. Zeker niet met het wantij voor Holwerd, waar de getijdenstromen samenkomen. 'Stilstaand water verzandt, daar doe je niks aan.' In 1983 is de passage voor Holwerd al eens 18 meter uitgediept. Binnen een maand was het weer dichtgeslibd. 'We moeten flexibeler worden, net als het wad. Van de natuur verlies je uiteindelijk toch.'" (uit: www.volkskrant.nl/economie/zo-wringt-het-veer-naar-ameland-zich-in-allerlei-bochten~a4342633 foto: https://beeldbank.rws.nl)



 

Ook wij heben maandelijkse rekeningen zoals huur, gas en licht, water e.d. Dit moeten wij zelf zien te verdienen met wadlopen en rondleidingen geven in het waddenbelevingscentrum. Dat is niet makkelijk en er blijft dan ook niets over om nieuwe dingen aan te schaffen of herstelwerkzaamheden te verrichten aan de kerk zelf. Wat we nodig hebben zijn sponsoren en donateurs die ons helpen om de Noordhoren open te houden en met het onderhoudt van de kerk. Zo zouden we graag de buitenboel opknappen.

Alle hulp is welkom en alle kleine beetjes maken een groot geheel. Doe mee en wordt donateur of sponsor van de Noordhoren. Vul het contactformulier in en wij nemen contact met u op.


     

Op de foto twintig meter tuinslang op de bodem van een oude vrieskist. Langzaam wordt 'warm' water uit het waddenaquarium 'door' de vrieskist gepompt zodat het kouder terug de bak instroomt. Of het werkt, moet blijken. In de kerk is het nu overdag 25℃ of warmer. Op deze manier 280.000 liter water afkoelen tot onder de 18℃ is sowieso tijdrovend en misschien zelfs ondoenlijk, maar een professioneel koelelement kost zo'n drieduizend euro... Jan: "Dan proberen we het eerst met véértig meter tuinslang en de vriezer op 3."


 

Hans Revier in NRC: "Kwelders vormen een eigen leefgemeenschap met zoutminnende flora en fauna die je nergens anders tegenkomt. Zeekraal, zeealsem en Deens lepelblad komen we er tegen, ook een graafkever die alleen daar leeft. Zowel Staatsbosbeheer als It Fryske Gea streven ernaar deze landschappen die zweven tussen land en water, tussen zoet en zout, toegankelijker te maken." (uit: www.nrc.nl/…/…/07/15/denk-die-dijk-eens-weg-3211396-a1511964 illustratie: Alex Hazelaar 'Het Rif' 2016)

     




 

De Noordhoren is tijdens openingstijden burgerlijk ongehoorzaam. Het is wellicht onhandig dit te verklappen, echter; als De Noordhoren iéts hoog in het vaandel heeft, dan is het wel de Waddenzee en transparantie. 't Kwam zo. Een (anonieme!!) betrokken Holwerter maakte een prachtig bord zodat voorbijgaande toeristen kunnen zien wáár en wanneer De Noordhoren open is. Dit bord plaatst een (vermomde!!) medewerker viermaal per week ongehoorzaam in een daarvoor geschikte gemeentelijke groenvoorziening... "Er mag wel meer niet," had de bordmaker immers gezegd.